Tài chính


Cổ đông “hai vai”

Cổ đông hai vai . Điều gì sẽ xảy ra nếu một cổ đông đóng 2 vai: vừa là cổ đông chính của ngân hàng, vừa là cổ đông của dự án bất động sản?

Tin liên quan

Điều gì sẽ xảy ra nếu một cổ đông đóng 2 vai: vừa là cổ đông chính của ngân hàng, vừa là cổ đông của dự án bất động sản?
Trang 1 / 2

Người phải gánh chịu rủi ro từ việc cho vay không theo quy định an toàn vốn nhằm phục vụ lợi ích số ít cổ đông chính trước hết là các cổ đông đại chúng của ngân hàng, sau đó là khách hàng gửi tiền. Trường hợp xảy ra thua lỗ, phá sản dẫn đến rủi ro cho người gửi tiền thì hậu quả sẽ vô cùng lớn đối với hệ thống ngân hàng cũng như nền kinh tế. Có thể trả lời ngắn gọn như thế về rủi ro khi ngân hàng phục vụ lợi ích của cổ đông chính. Và chuyện này thì ai cũng biết.

Tuy nhiên, Ngân hàng Nhà nước dù có đủ quy định và công cụ xử lý cũng khó theo sát hoạt động tín dụng của từng ngân hàng. Điều này giải thích cho việc vì sao nhiều ngân hàng thương mại cổ phần cùng chung chủ sở hữu với các công ty bất động sản vẫn thoải mái rót vốn cho dự án của các công ty này dưới nhiều hình thức, còn việc trả nợ là một dấu hỏi lớn.

Có luật thì có cách lách!

Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn - Hà Nội (SHB) là một ví dụ. Tập đoàn tư nhân T&T là cổ đông sáng lập, góp 22% vốn điều lệ ban đầu và hiện là cổ đông lớn nhất của SHB.

Cả T&T và SHB cùng được thành lập bởi một nhóm nhỏ cổ đông chính - những người nắm phần lớn cổ phần ở 2 doanh nghiệp này. Tập đoàn T&T lại có nhiều công ty thành viên hoạt động ở nhiều lĩnh vực, trong đó có T&T Land đầu tư vào bất động sản.

Năm 2008, thông qua T&T (vì ngân hàng không được góp vốn đầu tư vào bất động sản), SHB góp vốn với Tập đoàn Tuần Châu, công ty mẹ của Công ty Cổ phần Tuần Châu Hà Tây, để thành lập Công ty Cổ phần Hồng Việt với mục đích đầu tư vào dự án khu du lịch sinh thái và vui chơi giải trí Tuần Châu Hà Tây. Dự án được khởi công ngày 25.2.2008 với vốn đầu tư khoảng 5.000 tỉ đồng. Một nhà đầu tư bất động sản (không muốn nêu tên) cho biết SHB đã giải ngân khoảng 200 tỉ đồng cho Tuần Châu Hà Tây trong 2 năm 2009-2010. Tuy nhiên, cho đến nay dư nợ của dự án này tại SHB vẫn là 50 tỉ đồng. Trong khi đó, tiến độ của dự án Tuần Châu Hà Tây chậm hơn kế hoạch ban đầu và đến nay vẫn chưa hoàn thành. Cũng theo nhà đầu tư nói trên, ngay cả một số mối quan hệ ngoại giao của chủ đầu tư được ưu tiên đăng ký mua biệt thự lúc dự án chưa khởi công nay cũng đã rút tiền đặt cọc về.

Ngoài Tuần Châu Hà Tây, cũng với hình thức góp vốn, SHB còn tham gia cùng Tập đoàn Tuần Châu lập ra Công ty Cổ phần Đầu tư T&H Hạ Long, rót vốn cho dự án The Long Châu trên đảo Tuần Châu (Hạ Long). Tổng vốn đầu tư dự án khoảng gần 5.700 tỉ đồng.

Như vậy, Tập đoàn T&T đã góp vốn vào một số công ty như Công ty Cổ phần Đầu tư T&H Hạ Long, Công ty Cổ phần Tuần Châu - Hà Tây với mục đích đầu tư vào các dự án bất động sản lớn. SHB cũng tham gia cho vay các dự án này, song nguồn vốn SHB giải ngân cho dự án, việc trả nợ và tỉ lệ nợ xấu từ các khoản vay này không được công khai. Một vấn đề khác là liệu có chuyện các cổ đông chính của ngân hàng đồng thời là nhà đầu tư chính của những dự án trên hay không?

“Nếu cổ đông chính của ngân hàng đồng thời là nhà đầu tư chính dự án bất động sản, tức vừa góp vốn vừa dùng vốn ngân hàng cho vay, thì việc dư nợ bất động sản không minh bạch rất dễ xảy ra”, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên Môi trường Đặng Hùng Võ nhận xét.

Trên thực tế, nhiều ngân hàng thương mại cổ phẩn đã có khách hàng kiểu như vậy. Chẳng hạn, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đại Dương (OceanBank) có khách hàng quen là “người nhà” - Công ty Cổ phần Khách sạn và Dịch vụ Đại Dương (OCH). Công ty này là chủ đầu tư của nhiều dự án địa ốc đòi hỏi vốn lớn.

Theo ông Võ, nếu nhiều dự án bất động sản như vậy gặp trục trặc thì sẽ ảnh hưởng rất lớn đến dư nợ của các ngân hàng. Điều này có lẽ còn liên quan đến việc công ty xếp hạng tín nhiệm quốc tế Fitch (Mỹ) vừa đưa ra dự đoán tỉ lệ nợ xấu của ngân hàng Việt Nam ở mức 13% tổng dư nợ, nghĩa là rất cao.